ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ: Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης(1851-1911): «Ο άγιος των ελληνικών γραμμάτων»

Γράφει η Αργυρώ Χατζηπαναγιώτου

Εκπαιδευτικός-  Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στην Μεθοδολογία και Έρευνα της Λογοτεχνίας (Ισπανικής και Ισπανόφωνης, UNED, Μαδρίτη)

Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης γεννήθηκε στη Σκιάθο το 1851, σε ένα αυστηρό  θρησκευτικό οικογενειακό περιβάλλον, καθώς ο πατέρας του ήταν ιερέας. Στην Αθήνα ήρθε για να σπουδάσει φιλολογία, αλλά δεν ολοκλήρωσε τις σπουδές του γιατί τον κέρδισε η συγγραφή. Άρχισε να γράφει στίχους, πεζά, να μελετά ξένες γλώσσες και να μεταφράζει ξένους συγγραφείς. 

Σε πρώτη φάση έγραψε ιστορικά μυθιστορήματα, αλλά στη συνέχεια επιδίδεται, αποκλειστικά, στη συγγραφή διηγημάτων ηθογραφικού χαρακτήρα, στα οποία είναι έντονο το θρησκευτικό στοιχείο. Τα διηγήματά του διακρίνονται για τον ιδιότυπο λυρισμό τους. Οι περιγραφές του είναι λεπτομερείς και οι ήρωες του απλοί άνθρωποι, που κινούνται σε μία νοσταλγική ατμόσφαιρα γεμάτη από θρησκευτικότητα. Η γλώσσα που χρησιμοποιεί είναι ιδιόμορφη με στοιχεία καθαρεύουσας και δημοτικής. 

Ο Παπαδιαμάντης είναι ο υμνητής της ελληνικής παράδοσης, ένας ευαίσθητος ζωγράφος της ελληνικής νησιωτικής ατμόσφαιρας. Ο Φώτος Πολίτης έγραψε : «ηργάσθη με αίσθημα ελληνικόν και με εθνικήν πεποίθησιν Έλλην γνήσιος και συγγραφεύς ισχυρός εχάρισε σελίδας εξόχου αγιότητος και ηθικής ρώμης, ενώ ο ίδιος ετήκετο από την νοσταλγίαν αποκόσμου νησιού, λουσμένου σε γαλάζιο φως, όπου οι κάμποι ομιλούν και οι σπηλιές μοιρολογούνε, όπου τα λουλούδια, τα δένδρα, τα πουλιά σκορπούν την ευφροσύνην και όπου οι άνθρωποι είναι του Θεού τα γνήσια τέκνα».

Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης έγραψε ένα αυτοβιογραφικό σημείωμα, στο οποίο, εν συντομία, σκιαγραφεί τη ζωή και το έργο του:

 Ἐγεννήθην ἐν Σκιάθῳ, τῇ 4 Μαρτίου 1851. Ἐβγήκα ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Σχολεῖον εἰς τὰ 1863, ἀλλὰ μόνον τῷ 1867 ἐστάλην εἰς τὸ Γυμνάσιον Χαλκίδος, ὅπου ἤκουσα τὴν Α΄ καὶ Β΄ τάξιν. Τὴν Γ΄ ἐμαθήτευσα εἰς Πειραιᾶ, εἴτα διέκοψα τὰς σπουδάς μου καὶ ἔμεινα εἰς τὴν πατρίδα. Κατὰ Ἰούλιον τοῦ 1872 ὑπῆγα εἰς τὸ Ἅγιον Ὄρος χάριν προσκυνήσεως, ὅπου ἔμεινα ὀλίγους μῆνας. Τῷ 1873 ἦλθα εἰς Ἀθήνας καὶ ἐφοίτησα εἰς τὴν Δ΄ τοῦ Βαρβακείου. Τῷ 1874 ἐνεγράφην εἰς τὴν Φιλοσοφικὴν Σχολήν, ὅπου ἤκουα κατ’ ἐκλογὴν ὀλίγα μαθήματα φιλολογικά, κατ’ ἰδίαν δὲ ἠσχολούμην εἰς τὰ ξένας γλώσσας. Μικρὸς ἐζωγράφιζα Ἁγίους, εἶτα ἔγραφα στίχους, καὶ ἐδοκίμαζα νὰ συντάξω κωμῳδίας. Τῷ 1868 ἐπεχείρησα νὰ γράψω μυθιστόρημα. Τῷ 1879 ἐδημοσιεύθη Ἡ Μετανάστις ἔργον μου εἰς τὸ περιοδικὸν Σωτῆρα. Τῷ 1882 ἐδημοσιεύθη Οἱ ἔμποροι τῶν Ἐθνῶν εἰς τὸ Μὴ χάνεσαι. Ἀργότερα ἔγραψα περὶ τὰ ἑκατὸν διηγήματα, δημοσιευθέντα εἰς διάφορα περιοδικὰ καὶ ἐφημερίδας. (Πηγή: Εταιρεία Παπαδιαμαντικών σπουδών)

Βιβλιογραφία: Κ.Θ. Δημαράς, Ιστορία Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Εκδ. ΓΝΩΣΗ, Αθήνα: 2000

Πηγή φωτογραφιών: Εταιρεία Παπαδιαμαντικών σπουδών 

Απόσπασμα από το διήγημα: Τα Χριστούγεννα του τεμπέλη, Εκδ. ΦΕΞΗ, 1913

Πηγή: Εταιρεία Παπαδιαμαντικών σπουδών 




Σχολιάστε