Συνέντευξη της Στέλλας Μαρή για την ποιητική συλλογή «Είκοσι + 20»

Η Στέλλα Μαρή, αγαπημένη φίλη και δημιουργός έργων που ερωτοτροπούν με την αέναη καταβύθιση του όντος στον εαυτό του, είναι απόφοιτος της Νομικής Σχολής Αθηνών, ηθοποιός και μέλος του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου, Σκηνοθέτης και μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών, υπεύθυνη της ομάδας θεάτρου “Minus two”, Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία, και Ιδρύτρια του PocketFlatTheatreLab (Θεατρικό Εργαστήρι) όπου διδάσκει υποκριτική.

Άλλη μια φορά η Στέλλα Μαρή εκφράζεται μέσα από την ποίηση, καθώς είναι άνθρωπος της ποίησης με την ευρύτερη και πιο ευγενή έννοια του όρου.  Η νέα ποιητική της συλλογή, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, περιλαμβάνει «20 ποιήματα και 20 φωτό που έχω βγάλει με το κινητό, από άποψη…σα στοίχημα, η τέχνη στην καθημερινότητα..όχι τέχνη για τους λίγους»…

Η ποιητική συλλογή της Στέλλας Μαρή είναι υπό έκδοση από τις εκδόσεις «ΚΟΥΙΝΤΑ» και σύντομα θα γίνει η αντίστοιχη παρουσίαση. Η Στέλλα Μαρή δεν ασχολείται πρώτη φορά με την ποίηση, καθώς έχει ήδη εκδώσει την ποιητική συλλογή «Θυσία» εκδ. «ΚΟΥΙΝΤΑ», ενώ με τον ίδιο εκδοτικό οίκο εξέδωσε δύο (από τα τρία) θεατρικά της έργα τη «ρέπλικα» και τον «πλανήτη».

Ποιες σκέψεις σας οδήγησαν στην ευγενή ενασχόληση με την ποίηση;

Μάλλον δε σε ωθεί κάποια σκέψη στην ανάγκη να γράψεις ποίηση.  Το «κάλεσμα»  αυτό δεν μπαίνει στη συχνότητα της λογικής σου , την υπερβαίνει.  Θα αισθανόμουνα πιο ασφαλής με τη  λέξη αίσθηση. Νομίζω  πως η ποίηση   έχει να κάνει με την   (ψευδ)αίσθηση  ότι στη συχνότητά της εγκλωβίζεις στιγμές  και τις  διογκώνεις, χαμογελάς στη ζωή, γιατί  σου χαρίζει στιγμές που έχεις καταφέρει να σταθείς στο «τώρα». Και τότε αναπόφευκτα καταγίνεσαι  με το  άυλο, με την  (πεμπτ)ουσία  των στιγμών. Και νιώθεις  βέβαια τότε, κάθε φορά…ότι αυτό το στοίχημα σε υπερβαίνει, και αρχίζει (πάλι) ο διάλογος της γραφής ….που σου χαρίζει στιγμές  υπενθύμισης του πεπερασμένου, αλλά και του μεγέθους σου…γιατί κάπως έτσι είναι η  ζωή…ακροβατούμε μεταξύ φθαρτού και άφθαρτου, αιώνιου και πεπερασμένου. Και η τελεία δεν μπαίνει. Αναπνέεις

Πώς συνδυάζετε την ποίηση με τη σκηνοθεσία και την ηθοποιία;

Μα το θέατρο είναι ποίηση… και δεν αναφέρομαι (μόνο)  στην καταγωγή  του….αναφέρομαι στην ανάγκη σου να δημιουργείς στιγμές, αίσθηση ζωής, ζωή. Θεωρώ  πως  τελικά  την ίδια ανάγκη υπηρετείς αλλά  απλά η  σύμβαση της μορφής είναι διαφορετική. Και θα συνεχίσω λέγοντας πως ομοίως και η σκηνοθεσία είναι τελικά ένας άλλος τρόπος γραφής , ή  θα έπρεπε να είναι…πρέπει να έχεις να προτείνεις κάτι και μέσα από την ανάγνωσή σου από σκηνής, εφόσον την  επιλέγεις-πάλι, άλλος ο τρόπος, άλλη η γλώσσα. Και επειδή, ναι, υπηρετώ τους χώρους όπου αναφερθήκατε, να παρατηρήσω, ότι αυτή η αίσθηση και πρόκληση της κοινής ουσίας, με κάνει συχνά να  έχω οδηγηθεί μαζί με την ομάδα μου (του θεατρικού εργαστηρίου POCKEtFLAT)  σε δρώμενα όπου προτείνεται  μια τέτοια «τριπλή ανάγνωση». Να αναφερθώ για παράδειγμα πως έτσι επέλεξα να γίνει και η παρουσίαση της πρώτης μου  ποιητικής συλλογής «η Θυσία», όπου μετείχα και η ίδια μαζί με τους ηθοποιούς στο δρώμενο που δημιουργήθηκε…όφειλα να βουτήξω και εκτεθώ με κάθε τρόπο στο ταξίδι αυτό….Να αναφερθώ και σε  ένα πολύ ενδιαφέρον site specific δρώμενο στο χώρο του εργαστηρίου με σπουδαστές μου, όπου το βασικό κείμενο που χρησιμοποιήθηκε ήταν από την ποιητική συλλογή. Και να αναφέρω πως κάποιες φορές μου έχουν ζητήσει να παρουσιάσω τα ποιήματα κάποιων και έχω οδηγηθεί σε κάποιο δρώμενο. Ναι, νομίζω ότι βαριέμαι τα ανάλογα (γελάει). Η ποίηση είναι μα πολύ προσωπική υπόθεση. Είναι μάλλον πιο ασφαλές να τη διαβάσεις εσύ…

Ποια η σχέση κειμένου και εικόνας;

H σχέση είναι στενή είτε το συνειδητοποιούμε είτε όχι. Οι λέξεις δημιουργούν  εικόνες. και το αντίστροφο- οι εικόνες θα μπορούσαν να αποδοθούν με λέξεις ή και ήχους. Στη μεγαλύτερη αφαίρεση  κατά τη χρήση της γλώσσας που επιτρέπει η ποίηση, αυτή η εικαστική τελικά λειτουργία της γλώσσας καθίσταται σχεδόν αναγκαία- ως συνειδητοποίηση καταρχήν. Ας αναφερθώ σε δύο  σχετικές  ειδικότερες προσωπικές  μου τάσεις – την ανάγκη μου να παίζω με τη ροή των στίχων και τα φαινομενικά αιφνίδια κοψίματα τους,  καθώς  και την απουσία ή διπλές αναγνώσεις στη χρήση στίξης- και τα δύο από ό,τι  κατάλαβα  μετά θέματα που δεν επηρεάζουν μόνο αυτό που λέγεται αλλά και αυτό  καταρχήν  που φαίνεται…. μια «δήλωση»  και αυτό. Στη δε «Θυσία» θέλησα κάποια στιγμή να παίξω  πιο εμφανώς με μια οπτικοποίηση του λόγου, καθώς κάποιες φράσεις ήταν γραμμένες  μέσα στη φόρμα κάποιων γεωμετρικών σχημάτων. Ναι, η ποίηση σου δίνει χώρο να παίξεις με τα όρια  γενικά, ειδικότερα  με την  εξερεύνηση  της ύπαρξης του λόγου πέρα από τις λέξεις και τη σύμβαση τους. Και η γλώσσα είναι σύμβαση- που υπηρετεί την αλήθεια. Η συνειδητότητα είναι το μέσο. Τείνουμε να το ξεχνάμε αυτό. Και έρχεται η ποίηση να μάς το θυμίζει.

Ποιες ήταν οι αναφορές σας σχετικά με τον ποιητικό λόγο;

Δεν κάνω κάποια αναγνωρίσιμη σε μένα αναφορά… Βέβαια νομίζω ότι όλοι όσοι προϋπήρξαν, υπάρχουν σε εσένα, στη ματιά σου, στη διάνοια σου, ακόμα κι αν δεν τους διάβασες …Ναι, υπάρχει η κυτταρική μνήμη και στην τέχνη….. Άλλωστε όλα έχουν ειπωθεί. Νομίζω ότι το στοίχημα πλέον εμφανώς δεν έχει να κάνει με το νεωτεριστικό, αλλά με το αυθεντικό. Σε μια εποχή που όλα φαντάζουν «επιτρεπτά», καλούμαστε θεωρώ να αφαιρέσουμε, να μείνουμε περισσότερο «γυμνοί», να γίνουμε περισσότερο εμείς… Επιλέγω μόνο να αναφερθώ στον Αμερικανό ποιητή Ε.Ε. Cummings επειδή είναι από αυτούς που διάβασα πιο πρόσφατα και σίγουρα ενίσχυσε την τάση/ανάγκη μου για αφαίρεση, διπλές αναγνώσεις, φόρμα όχι χωρίς ουσία. Τον ευχαριστώ.

Θεωρείτε ότι ανήκετε σε κάποιο ρεύμα;

Έχει ενδιαφέρον η ερώτηση σας. Δεν ξέρω αν ανήκω σε κάποιο ρεύμα (γελάει) ας μου πει την άποψη του κάποιος «θεωρητικός» Από αυτά που γνωρίζω και αισθάνομαι λόγω θεάτρου και του εκεί στίγματος μου, μπορώ να πω ότι δε με αφορά ο νατουραλισμός, η φυσικοφάνεια, η περιγραφικότητα, το διακοσμητικό, ο στόμφος του συναισθήματος που δεν προκύπτει, αλλά επιβάλλεται, η απουσία φόρμας. Κοιτάξτε, κάθε μορφή τέχνης έχει μια γλώσσα, είναι μια κατασκευή, που την δημιουργούμε και την προτείνουμε, προκειμένου να υπηρετηθεί η αληθινή ζωή. Καλό είναι να έχεις καταλάβει ποια είναι η γλώσσα σου, προκειμένου να τη έρευνας στα όρια της, κι αν χρειαστεί να την ξεπερνάς. Α και νομίζω θα μπορούσε κάποιος να μιλήσει και για το ότι τελικά με αφορά και το εικαστικό στη γραφή – κάτι που νομίζω ότι είναι αποτέλεσμα της φόρμας.

Τί είναι αυτό που σας εμπνέει για να πάρετε στο χέρι σας το μολύβι;

.….Πραγματικά δεν μπορώ  και δε θέλω να το εγκλωβίσω σε περιγραφές και εξηγήσεις….ναι, όπως έγραψα, με υπερβαίνει. Αλλά με εμπεριέχει. Και με ελευθερώνει. Σα να έχω ανάγκη βαθιά, τότε, να σταθώ πολύ στο  τώρα. Κι αυτό είναι/βιώνεται τότε σαν κάτι επείγον…αγγίζει το ένστικτο επιβίωσής σου, πρέπει να  γράψεις. Και τα θέμα γεννιέται  μέσα από αυτό το άνοιγμα. Είναι μαγικό…αυτή η αίσθηση  είναι έτσι αναγνωρίσιμη στον πυρήνα της από τότε που ήμουν παιδί…Ναι, και τότε ακούς και υπακούς…Γιατί πρέπει να μιλήσεις . Κι αν έτσι δρας, πάντα κάποιος θα (σε) ακούσει.

Υπάρχει η άποψη ότι ο πολιτισμός περνάει κρίση, εσείς το πιστεύετε;

Aν μιλάμε για τον πολιτισμό με τη στενή έννοια, τότε δε θα συμφωνήσω. Θεωρώ πως είμαστε σε μια εποχή που πολλοί είναι αυτοί που ξέρουν, διψούν και πράττουν σε θέματα  τέχνης και πολιτισμού. Αν όμως μιλάμε για τον πολιτισμό σαν κάτι που αφορά το γενικότερο επίπεδο ποιότητας  και εξέλιξης του είδους μας, θα παραδεχτώ  πως νιώθω  συχνά πως ο πολιτισμός μας νοσεί. Είτε αυτό λέγεται  φτωχοποίηση, είτε παγκοσμιοποίηση, είτε  μεταναστευτικό, είτε υπερθέρμανση του πλανήτη, είτε ανεργία, είτε άτυπος θάνατος της μεσαίας τάξης….., όλα αυτά και ακόμα περισσότερα είναι λόγοι  να νιώσουμε πως το «πείραμα» απέτυχε. Και μέσα σε αυτό το πεδίο στέκεται ο άνθρωπος αδύναμος κατ’ ουσίαν, όχι επειδή όμως καταρχήν δεν μπορεί   να έχει, αλλά  επειδή δεν μπορεί να είναι. Και η τέχνη είναι μια ελπίδα, ένας δρόμος για να μπορέσουμε να καταλάβουμε και να αγαπήσουμε- τον εαυτό μας καταρχήν.

Ποιο είδος αναγνώστη θα γοητευτεί από την ποιητική σας συλλογή;

H  νέα ποιητική μου συλλογή θα λέγεται «20+20». Μάλλον από εδώ θα ξεκινήσω την απάντηση μου. 20 φωτογραφίες και 20 κείμενα/ ποιήματα. Συμπληρώνοντας και έτσι λοιπόν, ειδικότερα, την απάντηση που σάς έδωσα πριν για τη σχέση εικόνας και ποιήματος, θα μιλήσω εδώ για πρώτη φορά για το στοίχημα εδώ: όχι στο ελιτίστικο της τέχνης, τέχνη στην καθημερινότητά μας, τέχνη για τον καθημερινό άνθρωπο. 20  φωτογραφίες βγαλμένες από εμένα, με την ίδια αγάπη που έγραψα τα κείμενα αυτά, όχι από την φωτογραφική μου μηχανή, αλλά με τους περιορισμούς ενός κινητού τηλεφώνου – φωτό που θεωρώ ότι συμπληρώνουν ή και αναδεικνύουν με ενδιαφέροντα τρόπο την αίσθηση των ποιημάτων χωρίς να τα «φωτογραφίζουν». Αναζήτηση και έτσι της αίσθησης. Λόγος και εικόνα  συναντώνται και συνδιαλέγονται. Η απουσία του διακοσμητικού στο λόγο  οδηγεί στο μήνυμα της εικόνας, με το στοίχημα και πρόκληση να μην ακυρωθεί το μη ρεαλιστικό του λόγου. Είμαι εδώ για άλλη μια φορά για να κριθώ. Το επιλέγω.

Υπάρχει κάποιο μήνυμα που θα θέλατε να μεταφέρετε στον κόσμο;

Ναι, θέλω και με αυτή την ευκαιρία να του χαμογελάσω και να του πω να μη βάζει καμιά διαχωριστική γραμμή μεταξύ ποιητή και αναγνώστη ή μεταξύ τέχνης και ζωής. Η ποίηση είναι τρόπος ζωής, ανάσα,  ματιά και χάδι, Σώμα, Φως και δίψα γι’αυτό.

Υπάρχουν καινοτομικά στοιχεία στη λογοτεχνία σήμερα;

Δεν ξέρω, είναι η απάντηση! Συμβαίνουν τόσα πολλά και τόσο γρήγορα, που δε δέχομαι να αδικήσω κάποιον αφήνοντας τον άθελά μου απέξω από όποια αναφορά μου. Θα αναφερθώ έτσι στην αίσθηση που έχω. Αίσθηση ότι πλέον μπορούμε να μιλήσουμε πιο εύκολα για κάτι μοντέρνο, παρά για κάτι πρωτοποριακό και καινοτόμο. Μερικές φορές έχω την αίσθηση ότι το πρωτοποριακό σταμάτησε να εμφανίζεται τη δεκαετία του 20… ή του 60….Ξέρω ότι μας αδικώ όλους έτσι (γελάει). Ας πω ότι έχουν γίνει και ειπωθεί τόσα πολλά που το στοίχημα δεν είναι να αιφνιδιάσουμε με το τι…Αλλά ούτε και με το πώς, όσο και να μπορέσουν να συμβάλλουν τα πολυμέσα σε αυτό (και το λέω με κάθε σεμνότητα και γνώση μου ότι τα χρησιμοποίησα επιτυχώς και στην παρουσίαση της «Θυσίας»). Νομίζω ότι καλούμαστε πιο επιτακτικά από ποτέ να νιώσουμε πως το αυθεντικό είναι μοναδικό. Κι αυτό είναι πάνω από εποχές και εντυπωσιασμούς. Σοκάρει με τη δύναμη του. Κι αυτό είναι το στοίχημα. Κι έρχεται η εποχή μας με τον κορεσμό της να μας το θυμίσει, να μας το ζητήσει.

 Ποια είναι η πολιτιστική ταυτότητα της Ελλάδας του 2019;

Επειδή είμαι στο «στίβο», δουλεύω, προτείνω και κρίνομαι, νομίζω είναι θέμα συναδελφικής αλληλεγγύης να μην μιλήσω από εδώ για το πως βλέπω το τοπίο. Δε θέλω να περάσω από εδώ σε ρόλο κριτή. Θα πω μόνο πως είναι σαφές ότι υπάρχει πολυφωνία σε γλώσσα και επιλογές. Κι ο καθείς κι η καθεμία έχει τον κόσμο που απευθύνεται, και εξελίσσεται. Καλή συνέχεια σε όλους μας.

Λία Τσεκούρα,

Μουσικός, Κριτικός Θεάτρου,

Γ.Γ. του Δ.Σ. του Σωματείου Ελλήνων Κριτικών Μουσικής, Θεάτρου και Χορού.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 




Σχολιάστε