ΜΑΡΙΚΑ ΚΛΑΜΠΑΤΣΕΑ-«Calamity Jane: Γράμματα στην Κόρη της (1877-1902)»-Χώρος Τέχνης Ασωμάτων 4 και 5 Μαΐου

Η σοπράνο και συνθέτης της Avantgarde  σκηνής Μαρίκα Κλαμπατσέα παρουσιάζει το βραβευμένο έργο της (Κρατικό Βραβείο πρωτότυπης μουσικής και ερμηνείας), Calamity Jane: Γράμματα στην Κόρη της (1877-1902) στον Χώρο Τέχνης Ασωμάτων . Το έργο, μια ιδιαίτερη Όπερα Δωματίου, παρουσιάστηκε  για πρώτη φορά στην Αγγλία  με επιτυχία με την υποστήριξη του Arts Council.

Δύο γυναίκες, δύο Calamity, συναντώνται επι σκηνής: Η εξαιρετική  ηθοποιός Margaret Jackman στην Οθόνη  και η  συνθέτις  live στο πιάνο και το τραγούδι .

Η σύνθεση του  πρωτοποριακού αυτού μουσικού έργου εμπνέεται από τα γράμματα που έγραψε η Calamity Jane αλλά που ποτέ δεν ταχυδρόμησε στην κόρη που απέκτησε από τον έρωτα της ζωής της, τον Wild Bill Hickok. Η Calamity, αποδεικνύεται συγκλονιστικά ανθρώπινη, τρωτή και μητρική στα γράμματα προς την Janey, την κόρη που έδωσε για υιοθεσία αμέσως μετά τη γέννησή της και που ουσιαστικά δεν γνώρισε ποτέ.

Η δημιουργός μοιράζεται με το OTAVOICE τις σκέψεις της σχετικά με τη σύνθεση αυτού του πρωτοποριακού έργου…

Ποιες σκέψεις δημιούργησαν μέσα σας την έμπνευση αυτής της όπερας δωματίου;

Ναί! Θα σας πώ πώς ξεκίνησε… Όταν ήμουν μικρή..αλλά και ακόμη ευτυχώς..με παρομοιάζουν με την Καλάμιτυ Τζαίην. Αυτό συνέβαινε πιο πολύ με τις ιδιαίτερες σχέσεις μου και το σχόλιο γινόταν από άνδρες κυρίως,… ίσως επειδή ήμουν αλήθεια, πολύ ζωηρή και ατίθαση. Θέλησα όμως να δώ τη Καλάμιτυ και πέρα από το πως παρουσιαζόταν σαν κωμικό και χλευαστικό καρτούν από τον  Lucky Luke σε μια πρώτη προσέγγιση, ποιό ήταν το αληθινό της πρόσωπο και γοητεύτηκα…ανακαλύπτoντας, ότι ήταν και συγγραφέας του βιβλίου «Calamity Jane: Γράμματα στην Κόρη της (1877-1902)», το ημερολόγιο που έγραφε στην Κόρη της Janey, που έδωσε για υιοθεσία αμέσως μετά τη γέννησή της και  απέκτησε από τον έρωτα της ζωής της, τον Wild Bill Hickok, ο οποίος δολοφονήθηκε εν ψυχρώ σ’ ένα σαλούν στη Νότια Ντακότα.

Μαθαίνοντας να γράφει σε ηλικία 26 χρόνων, στα γράμματα αυτά εξιστορεί την ζωή της. Διαβάζοντάς τα και προσεγγίζοντάς την Calamity Jane με μια φεμινιστική διάθεση, έχοντας και από την αρχή συμπάθεια στην αχαλίνωτη, γενναία και ελεύθερη προσωπικότητα της, εμπνεύστηκα την σύνθεση αυτή.

Το έργο είναι μια Όπερα Δωματίου που συναντά τον  μύθο του Far West, την  ανυπότακτη γυναίκα – θρύλο, ένα διαφορετικό πρόσωπο από την  κωμική καρτουνίστικη φιγούρα του Lucky Luke. Μια γυναίκα, αγωνίστρια, που υπήρξε πολεμίστρια, ιχνηλάτισα και τζογαδόρισα και ταυτόχρονα μια ερωτευμένη γυναίκα που αγάπησε μέχρι θανάτου και γνώρισε την παραδοξότητα της ανέστιας μητέρας.

Παράλληλα όμως, είδα και το δράμα που ζούσε, έχοντας καθημερινές συγκρούσεις στην πουριτανή αυτή κοινωνία. Παρανοϊκή την αποκαλούσαν, όπως επόμενο ήταν για  μια  γυναίκα που δεν συμβιβαζόταν. Το απόγειο του δράματος κοντά στο τέλος της ζωής της, νωρίς στα 53 της, ήταν να τυφλώθεί από την υπερβολική χρήση αλκοόλ, ενώ πεθαίνει εγκαταλειμμένη σε μια παράγκα.

Αυτό που νοιώθω για την Καλάμιτυ είναι θαυμασμός και εκτίμηση, ταυτίζομαι ακόμη σε ένα βαθμό, …τραγουδώντας σαν να ήμουν η ίδια η Καλάμιτυ ! !   

Πώς αντιλαμβάνεστε τον όρο «Όπερα Δωματίου»; 

Ίσως και δεν το αντιλαμβάνομαι! Οι όροι, οι ορισμοί …αλήθεια,  δεν παίζουν πάντα τον αποκλειστικό ρόλο, το αντιλαμβάνομαι μόνο ως έχει, ότι όπερα δωματίου είναι μια μουσική σύνθεση, μιά όπερα που διαδραματίζεται σε κλειστό χώρο, ενώ μικρό σύνολο μουσικών την ακολουθεί. Ο ελεύθερος αυτοσχεδιασμός που διαπερνά και είναι και η δομή της όπερας αυτής όμως, δεν οριοθετεί, δεν οριοθετείται  και αυτό είναι και το ενδιαφέρον, γιατί τίποτα δεν αποκλείεται, δεν προκαθορίζεται και δεν είναι δεδομένο ή τετελεσμένο. Το αναπάντεχο είναι ίσως και ο κανόνας. Η δημιουργία δεν εξαντλείται, δεν υπάρχει τέλος, αλλά ούτε και αρχή.

Θα σας φανούν ίσως περίεργα αυτά που ακούτε, μα δεν είναι, γιατί αυτό βιώνω κάθε φορά που αυτοσχεδιάζω. Για να συνεννοηθώ λοιπόν με το κοινό, ακραία μιλώντας, αλλά και με τους μουσικούς ιδιαίτερα, χρησιμοποιώ τον κωδικό της αναγνώρισης, του τι σημαίνει όπερα δωματίου, όμως ποτέ δεν το ακολουθώ παρά μόνο σχηματικά. Ναι! τελικά η «Calamity Jane:Γράμματα στη κόρη της, (1877-1902)», είναι μιά όπερα δωματίου.

Στις 4 και 7 Απριλίου θα παρουσιάσω το έργο σε διαφορετική μορφή. Δύο γυναίκες, δύο Calamity, συναντώνται επί σκηνής,  η εξαιρετική  ηθοποιός Margaret Jackman στην οθόνη και εγώ live στο πιάνο και τραγούδι.

Ποια στοιχεία της Calamity Jane σας γοητεύουν και ποια σας απωθούν;

Μόνο με γοητεύει η Καλάμιτυ,  η γενναία ηρωίδα των πεδιάδων του Far West, που έζησε σε μια πουριτανή κοινωνία, μια γυναίκα, που ζώντας μέσα σε ένα άγρια συντηρητικό καθεστώς, δεν εγκλωβίστηκε, δεν υποτάχτηκε σε αυτόν τον αρτηριοσκληρωτισμό, παρά αντιστάθηκε μέχρι αίματος, προτείνοντας έναν άλλον δρόμο, αυτόν της ιχνηλάτισας, τζογαδόρισας, πολεμίστριας, πόρνης, ενάντια στα ήθη και στις αξίες μιάς  σάπιας πουριτανής κοινωνίας.

Πόσο avant garde είναι η Calamity Jane;

Μα δεν μπορεί με όλα αυτά που προανάφερα και η ίδια η ιστορία επικυρώνει, παρά να είναι πρωτοπόρος μία γυναίκα που ακολουθεί αυτό τον δρόμο, η ηρωίδα, πολεμίστρια του Far West, Martha Kannary Bill Hickok!

Ποιο είδος   θεατή/φιλόμουσου θα γοητευθεί  από  την Calamity Jane; 

Ας αφήσουμε τους ίδιους ακροατές, θεατές να έχουν τον τελικό λόγο σε ό,τι αφορά την μουσική.

Το μόνο που θα είχα να πω σε σχέση με το θέμα του έργου, ότι είναι γοητευτικό και συγκινητικό να γνωρίσεις αυτό το άλλο πρόσωπο του  θρύλου του Far West, Calamity Jane, που χρόνια το παραποιούν. Ακόμη και η ίδια η ιστορία αμφισβητεί τις μαρτυρίες της ίδιας, παράδειγμα σε ότι αφορά τον έρωτα που είχε γιά τον Wild Bill Hickok. Η ίδια η πραγματικότητα όμως διαψεύδει την ιστορία, – μετά από επιθυμία της ίδιας της Καλάμιτυ, έχουν θαφτεί ο ένας πλάι στον άλλο στο κοιμητήριο Mount Moriah στο Deadwood της South Dakota. Όλη αυτή η διαστρέβλωση της πραγματικότητας, πηγάζει από την άρνηση της αποδοχής της διαφορετικότητας και αυτοί που δεν την αποδέχονται προβάλλουν αυτή την   αρρωστημένη και ειρωνική εικόνα που μόνο γέλιο βγάζει μιά και Calamity ίσον Καταστροφή! Το πρόσωπο αυτό  που φανερώνεται από τα γράμματα αυτά, έρχεται να ακυρώσει όλες τις δεισιδαιμονίες και  το κουτσομπολιό γύρω από το όνομα της γενναίας αυτής προσωπικότητας, όπως ήταν η Καλάμιτυ! Οι αληθινές μαρτυρίες της ίδιας για τη ζωή της  στο πολύτιμο αυτό ιστορικό ντοκουμέντο, όπως είναι τα γράμματα  στο ημερολόγιο προς την κόρη της, έχουν μεγάλη αξία γιατί αποκαλύπτουν και το οικείο, ανθρώπινο και ευαίσθητο πρόσωπο της ηρωίδας του Far West, πόσο μάλλον όταν στο ημερολόγιο αυτό διαχέεται η αγάπη και τρυφερότητα της, ενώ τις εκμυστηρεύεται στην ίδια της την κόρη Janey.

Ποια είναι η μουσική ταυτότητα του Έλληνα;

Δεν θα μου άρεσε να έρθω σε μια θέση αφ’ υψηλού σαν μουσικός και να μιλήσω για την μουσική ταυτότητα του μέσου Έλληνα, όμως μπορώ να μιλήσω για την μουσική ταυτότητα των Ελλήνων που απαρτίζουν σε ένα τεράστιο ποσοστό τα μέσα ενημέρωσης και έχουν τον έλεγχο στο τι προβάλλουν συστηματικά, το Ραδιόφωνο, η Τηλεόραση, ο Τύπος.  Αυτοί  διαμορφώνουν την μουσική ταυτότητα του μέσου Έλληνα και στο μεγαλύτερο μέρος τους είναι οι υπεύθυνοι για την μουσική παρακμή. Προβάλλοντας μουσικές  χαμηλότερου δυνατού επιπέδου και συντηρώντας την στάση αυτή χωρίς τέλος. Αυτοί  είναι οι υπεύθυνοι για την αλλοτρίωση της τέχνης, πολύ λυπάμαι!  Οι καλλιτέχνες που εναντιονώμαστε σε όλα αυτά προσπαθούμε,  είναι ίσως και η μόνη λύση, να προβάλλουμε τη  ποιότητα της μουσικής, που μοιάζει υπεράνθρωπη προσπάθεια για να επιβιώσει, μέσα σε αυτόν τον  βομβαρδισμό της μουσικής βιομηχανίας άβουλων ακροατών, με αλλοιωμένο πολλές φορές το αισθητήριο της ακρόασης. Μοναδική πηγή μουσικής γνώσης είναι αυτό που του προσφέρουν σαν καλή μουσική.

Συνυπεύθυνοι είναι και αρκετοί  πολιτιστικοί χώροι που φιλοξενούν κακά θεάματα με  μόνο σκοπό το κέρδος. Ελπίζω να σας κάλυψα !

Τι περιμένετε από τη μουσική;

Η όπερα δωματίου «Calamity Jane:Γράμματα στην κόρη της (1877-1902)», σε ένα πλέγμα, με τραγούδια ινδιάνικα και ελεύθερους φωνητικούς αυτοσχεδιασμούς, μουσικές των Chopin, Verdi, Bizet, και Gershwin, είναι μιά μουσική που έρχεται να γιορτάσει τους έρωτες, τους θυμούς, τις περιπλανήσεις, τους πολέμους και τη μητρότητα που εκλείπει ως Ρόλος, μα που γιγαντώνεται ως συναίσθημα, ως Ζωή.
«…Θα ήθελα μονάχα να μπορούσε να μάθει η μητέρα μου πόσο περήφανη νοιώθω που είμαι η κόρη της Calamity Jane» δήλωσε η Janey μιλώντας για τη μητέρα της, το 1941 σε ραδιοφωνικό σταθμό της Νέας Υόρκης.

Αναφέρω δύο αγαπημένα τραγούδια που ξεχωρίζω, «Οι Γλάροι φωνάζουν», σύνθεση για τον έρωτα της Καλάμιτυ προς τον Bill Hickok, σε στίχους της συγγραφέα Marie Cardinal και το «Αλογο μου ο Σατανάς», σύνθεση βασισμένη στην Etude του Chopin για τον θρήνο της Καλάμιτυ στο χαμό του αγαπημένου της αλόγου, που έμεινε κοντά της μέχρι το τέλος της ζωής της. «Ο Σατανάς», σε στίχους του ηθοποιού και σκηνοθέτη Γιώργου Kώνστα.

Γράφει η Καλάμιτυ σε ένα από τα γράμματα:

‘’ Το άλογό μου, ο Σατανάς, είναι δεμένος εδώ κοντά μου. Θα ’πρεπε να τον έβλεπες καθώς η φωτιά παίζει πάνω στον γυαλιστερό του λαιμό και στα μούσκουλα της απαλής του ράχης, με τα λευκά του πόδια και εκείνο τον λευκό ρόμβο ανάμεσα στα μάτια”.

Λία Τσεκούρα,

Κριτικός Θεάτρου,

Γ.Γ. του Δ.Σ. του Σωματείου Ελλήνων Κριτικών  Μουσικής, Θεάτρου και Χορού.




Σχολιάστε