Η σημασία των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων των ΟΤΑ, επίκαιρη παρά ποτέ

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΟΤΑ ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΠΑΡΑ ΠΟΤΕ
του Τάκη Γρηγοράκου
Για να ξεφύγουμε, λίγο, από την ζοφερή πραγματικότητα, αλλά πάντα με το βλέμμα σε όσα μας απασχολούν, θα αναφερθούμε στη δυνατότητα που παρέχει πλέον το Υπουργείο Εσωτερικών στους Ο.Τ.Α. να εκμεταλλευτούν την επιστημοσύνη εξωτερικών συνεργατών κατά την διαδικασία εκπόνησης των νέων τετραετών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων (Ε.Π.) τους.
Με αυτό τον τρόπο, αντιμετωπίζεται ένα πρόβλημα που παραμένει εξίσου έντονο και σήμερα, διότι η υποστελέχωση των Δήμων, ύστερα από συνταξιοδοτήσεις έμπειρων στελεχών με επάρκεια στην εκπόνηση ανάλογων μελετών, αλλά και η έλλειψη επιστημονικού ή εξειδικευμένου προσωπικού με γνώσεις κατάρτισης σύγχρονων Ε.Π., καθιστούσε την δημιουργία των νέων Ε.Π. της περιόδου 2019- 2023 δύσκολη και σε πολλές περιπτώσεις αδύνατη.
Το Υπουργείο αντιλαμβανόμενο το πρόβλημα νομοθέτησε με τον νόμο 4674/ 11-03- 2020 στο άρθρο 7 την δυνατότητα υποστηρικτικής αρωγής εξωτερικών επιστημονικών συνεργατών στις αρμόδιες ομάδες εργασίας που έχουν επιφορτιστεί με την εκπόνηση Ε.Π. των Ο.Τ.Α. αναφέροντας συγκεκριμένα:
«Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης α΄ και β΄ βαθμού μπορούν να συμβάλλονται με τους Αναπτυξιακούς Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης κατά τις διατάξεις του άρθρου 12 του ν. 4412/2016 ή να αναθέτουν σε εξωτερικούς συμβούλους κατά τις κείμενες διατάξεις, τη συμβουλευτική – επιστημονική υποστήριξη τους για την εκπόνηση επιχειρησιακού προγράμματος, εφόσον οι υπηρεσίες αυτές κρίνονται απαραίτητες για την άρτια κατάρτισή του.».
Στην ουσία πρόκειται για ένα, πολύ σωστό, νομοθέτημα που αφορά την παροχή δυνατότητας των Δήμων της χώρας να ζητήσουν την βοήθεια εξωτερικών συνεργατών στην διαδικασία εκπόνησης των Ε.Π., ώστε να καλύψουν τυχόν δικές τους ανάγκες ή να αντλήσουν εξειδικευμένη γνώση, πάνω σε ποσοτικούς και ποιοτικούς δείκτες αξιολόγησης των Ε.Π. αλλά και πηγές χρηματοδότησης εθνικών αλλά κυρίως ευρωπαϊκών πόρων, που για πολλούς Ο.Τ.Α. παραμένουν άγνωστοι.
Οι υπηρεσιακές ομάδες εργασίας δεν πρέπει να πέσουν στην παγίδα να αντιμετωπίσουν τους εξωτερικούς εμπειρογνώμονες ως αντίπαλο δέος αλλά ως πρόσκαιρους συνεργάτες προκειμένου να επιτύχουν τα μέγιστα δυνατά αποτελέσματα. Αποτελέσματα που θα κάνουν τους Δήμους ακόμα πιο ισχυρούς στην διαμόρφωση κοινωνικών, περιβαλλοντικών, πολιτιστικών και αθλητικών
πολιτικών, οι οποίες θα ενισχύουν την ποσότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, μέσα από μία ολική ποιοτική διοίκηση, συνδυαζόμενη με κυκλική οικονομία και κοινωνική ευαισθησία.
Τα Ε.Π. πρέπει να στηρίζονται αφενός στη θεωρία του τοπικού αναπτυξιακού προγραμματισμού (επιστήμη της αστικής και περιφερειακής ανάπτυξης) και αφετέρου στη θεωρία προγραμματισμού της δράσης δημόσιων οργανισμών (επιστήμη της δημόσιας διοίκησης).
Για το λόγο αυτό ένα Ε.Π. προκειμένου να θεωρηθεί ολοκληρωμένο οφείλει να αφουγκραστεί τις ανάγκες και τα «θέλω» της τοπικής αλλά και ευρύτερης κοινωνίας και να τα συμπεριλάβει στη διαδικασία κατάρτισής τους.
Αυτό προκύπτει μέσα από μια ολοκληρωμένη, σοβαρή και αναλυτική διαβούλευση με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Πρόκειται για μια διαδικασία εσωτερικού ανοικτού διαλόγου μεταξύ Δημοτικών αρχών και δημοτών, η οποία στην ουσία αποτελεί την πεμπτουσία της δημοκρατίας, όπου τα «θέλω» των πολιτών καταγράφονται, αξιολογούνται και στις πλείστες των περιπτώσεων υιοθετούνται
από τις εκάστοτε Δημοτικές αρχές, ώστε να εφαρμοστούν στην τρέχουσα τετραετία.
Το οικοδόμημα που το Ε.Π. προσπαθεί να κτίσει, ώστε να λειτουργήσει ένας Δήμος προς όφελος των Δημοτών, δεν πρέπει να αφήνει κανέναν αδιάφορο. Αντίθετα θα πρέπει, όσοι έχουν να καταθέσουν κάποια άποψη, να παρακολουθήσουν την δημόσια διαβούλευση του Ε.Π. του Δήμου στον οποίο ζουν ή του οποίου είναι δημότες και να παρέμβουν με συγκεκριμένες προτάσεις. Οι προτάσεις αυτές θα πρέπει να είναι εφικτές στην πραγματοποίησή τους, τόσο από οικονομικής όσο και από επιχειρησιακής προσέγγισης, ώστε να είναι εφαρμόσιμες.
Αν μάλιστα αναλογισθεί κανείς ότι τα Ε.Π των Δήμων αποσκοπούν στην προώθηση της τοπικής ανάπτυξης, στην εσωτερική ανάπτυξη του οργανισμού και στην ανάπτυξη των συνεργασιών του , τότε γίνεται αντιληπτό γιατί το Ε.Π πρέπει να είναι όσο το δυνατό πιο ολοκληρωμένο, ευέλικτο και εμπλουτισμένο με σύγχρονες πολιτικές, με δείκτες αξιολόγησης και προσαρμογής από τυχόν αποκλίσεις, με ποιοτικές παροχές και σεβασμό στις επιθυμίες όλων των ενδιαφερομένων μερών της τοπικής κοινωνίας.
Άλλωστε, κάθε Ε.Π. έρχεται να θεσμοθετήσει στα στενά όρια ενός Δήμου, με την μορφή ενός μπούσουλα, τις νέες δράσεις που θα πρέπει να εφαρμοστούν για την προστασία και αναβάθμιση του αστικού και περιαστικού περιβάλλοντος της περιοχής και τη διασφάλιση της καθημερινής ποιοτικότερης ζωής των πολιτών, με ταυτόχρονη βελτίωση της κοινωνικής και οικονομικής ευημερίας των κατοίκων και του περιβάλλοντος, εφαρμόζοντας βέλτιστες πρακτικές στην διαμόρφωση της τοπικής οικονομίας και απασχόλησης.
Είναι λογικό λοιπόν, το Ε.Π. να περιλαμβάνει πολιτικές για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, την βελτίωση του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος, τις τεχνικές υποδομές, τις Κοινωνικές πολιτικές και τις πολιτικές Κοινωνικής Ενσωμάτωσης, της υγείας (επιτακτική ανάγκη για τις εποχές στις οποίες ζούμε), της Παιδείας όπως αυτή εμπλουτίζεται από τα προγράμματα της Δια βίου μάθησης, του Πολιτισμού, του Αθλητισμού, της Ισότητας των Φύλων αλλά και πολιτικών οικονομικών και παραγωγικών δραστηριοτήτων, καθώς και πολιτικών απασχόλησης.
Τέλος, για το εσωτερικό ενός Ο.Τ.Α. η εκπόνηση ενός Ε.Π. αποτελεί μια ομφαλοσκόπηση, προκειμένου να επιτευχθούν σημαντικοί εσωτερικοί στόχοι, όπως η βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας των υπηρεσιών και η καλύτερη και ποιοτικότερη εξυπηρέτηση του πολίτη.
Το Ε.Π ενός Δημοτικού Οργανισμού πρέπει να αποσκοπεί στη βελτίωση της παραγωγικής ικανότητας των υπηρεσιών, την ανάδειξη των δεξιοτήτων του υφιστάμενου προσωπικού, την μετεξέλιξη ψηφιακών μηχανισμών και παροχών, την προμήθειας σύγχρονου και ποιοτικότερου εξοπλισμού, την εξασφάλιση σύγχρονων κτιριακών εγκαταστάσεων, τη διασφάλιση των προσωπικών δεδομένων των εξυπηρετούμενων και τόσων άλλων απαραίτητων στοιχείων.
Όλα τα παραπάνω έχουν ως στόχο τη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης του Δήμου, μέσω ενός οικονομικού προγραμματισμού, ο οποίος θα παρακολουθεί αποτελεσματικά το κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών, επιτυγχάνοντας την ορθολογικότερη οικονομική διαχείριση, πράγμα που αποτελεί και το ζητούμενο.
Ασφαλώς το Ε.Π ενός Δήμου δεν μπορεί να αποτελέσει κάτι το οποίο κινείται έξω από τα δεδομένα της κοινωνίας στο σύνολό της. Αντίθετα, αποτελεί κύτταρο ενιαίου οργανισμού, της περιφέρειας στην οποία ο κάθε Ο.Τ.Α. ανήκει. Για το λόγο αυτό και το Ε.Π. κάθε Δήμου πρέπει να καθορίζει και να ενισχύει τις συνεργασίες με τους τοπικούς κοινωνικούς και οικονομικούς φορείς (ιδιωτικές επιχειρήσεις, σύλλογοι, ομάδες νέων, ΜΚΟ), τους όμορους Δήμους αλλά και τους λοιπούς φορείς του διοικητικού οικοδομήματος της χώρας (Κεντρικοί φορείς και Περιφέρεια).
Επομένως, το Ε.Π., εκτός από τις υπηρεσίες, τα έργα και τις ρυθμίσεις για τα οποία είναι αρμόδιος ο Δήμος, πρέπει να αντανακλά και σε δράσεις άλλων φορέων και να οριοθετεί τις αναγκαίες συνεργασίες με αυτούς. Παράλληλα αποτελεί διασύνδεση με τοπικούς και υπερτοπικούς φορείς του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, οι οποίοι επιχειρούν σε συμβουλευτικό, περιβαλλοντικό, κοινωνικό, εκπαιδευτικό ή άλλο τομέα γενικού ενδιαφέροντος. Διασύνδεση με στόχο την συντονισμένη προώθηση της τοπικής ανάπτυξης και την από κοινού παροχή υπηρεσιών ή υλοποίηση
δράσεων και συμφωνιών στο πλαίσιο των αρχών της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης κάθε Οργανισμού.
Είναι δηλαδή ένα κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ «αρχόντων και αρχόμενων», ώστε να συμφωνηθούν κοινές πολιτικές και δράσεις, που θα φέρουν απτά αποτελέσματα στην καθημερινότητα της πόλης και των πολιτών της, μέσα στα τέσσερα χρόνια που η κάθε δημοτική αρχή έχει την λαϊκή εντολή διοίκησης του Δήμου.
Στις δύσκολες στιγμές που διανύουμε ένα σωστά δομημένο Ε.Π. μπορεί να χαρτογραφήσει, να αξιολογήσει, να στελεχώσει (εξειδικεύσει) ή να οργανώσει τις δομές ενός Δήμου που έχουν να κάνουν με την δημόσια υγεία.
Να διεκδικήσει, σε ανύποπτο χρόνο, προγράμματα σχετικά με αυτές τις δομές και να τα εντάξει στον Δήμο πολύ πριν την εκάστοτε κρίση.
Ταυτόχρονα μπορεί να υποδείξει την εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού σε περιόδους κρίσεων αξιοποιώντας όλα τα εργαλεία, ώστε να επιτευχθεί η οργάνωση, η αναγκαία στελέχωση και η εξ αποστάσεως λειτουργία, προς όφελος των δημοτών αλλά και των στελεχών του, αιρετών και υπηρεσιακών.
Με ευέλικτες προτάσεις, από υπηρεσιακά στελέχη και εξωτερικούς συνεργάτες εμπειρογνώμονες, οι οποίες θα κινούνται ως σκέψη out of the box, πέρα από τα στενά πλαίσια της λογικής του δημοσίου, αλλά πάντα σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, και εφαρμόσιμες πρακτικές του σύγχρονου management, αυτά που σε άλλες χώρες της Ευρώπης θεωρούνται αυτονόητα θα μπορέσουν να ενταχθούν στις Δημοτικές Δομές.
Και μάλιστα, αυτό μπορεί να επιτευχθεί όχι σε μια κατάσταση πανικού, αλλά σε ένα πρώιμο και ώριμο χρόνο, ώστε να δοκιμαστούν, να αξιολογηθούν, να διορθωθούν, να κατανοηθούν και να αποτελέσουν όπλο στην καθημερινή λειτουργία των Ο.Τ.Α. και όχι μια κίνηση ανάγκης ή απόγνωσης στο πλαίσιο αντιμετώπισης κρίσης με την μορφή του crises management.
Με αυτό το σκεπτικό, κάθε Δημοτική Αρχή οφείλει να εκπονήσει ολοκληρωμένο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα και προς αυτή την κατεύθυνση πρέπει να αξιοποιήσει κάθε δυνατότητα που της παρέχει ο νέος νόμος, όπως αυτή της συμβουλευτικής υποστήριξης από εξειδικευμένους εξωτερικούς συνεργάτες.
Η ισχύς εν τη ενώση!!



Σχολιάστε