Έξυπνο Νερό και Οικονομία, η περίπτωση της Δ.Ε.Υ.Α. Σκιάθου

Έξυπνο Νερό και Οικονομία, η περίπτωση της Δ.Ε.Υ.Α. Σκιάθου

του Λευτέρη Βιολέττα
Νερό και ενέργεια
Στην οικονομία των δημόσιων παρόχων νερού και στη βιώσιμη αστική ανάπτυξη, η εξοικονόμηση νερού πρέπει να συνδυάζεται με ταυτόχρονη εξοικονόμηση ενέργειας, καθώς είναι γεγονός ότι τα συστήματα τροφοδοσίας νερού απαιτούν μεγάλες ποσότητες ενέργειας, σε κάθε στάδιο του κύκλου παραγωγής. Στο πλαίσιο αυτό, χάνονται μεγάλες ποσότητες νερού και ενέργειας,άρα και έσοδα, λόγω του μη ορθού σχεδιασμού των συστημάτων άντλησης, των απαρχαιωμένων αγωγών με μεγάλες απώλειες, των ζητημάτων εγκατάστασης ή συντήρησης, της κυκλοφοριακής συμφόρησης στο δίκτυο εφοδιασμού, της αυξημένης πίεσης και των αναποτελεσματικών στρατηγικών λειτουργίας στις εγκαταστάσεις.
Σύντομη τεχνική προσέγγιση
Σύμφωνα με ειδικούς, οι μέσες απώλειες δικτύου κυμαίνονται μεταξύ 25-40%, κάτι που σημαίνει αύξηση του διαθέσιμου νερού, περιορισμό της διαλείπουσας προσφοράς και αύξηση της συχνότητας θραύσης (ζημιών).Απαιτείται λοιπόν, να επιτευχθούν ισορροπημένα, καλά σχεδιασμένα λειτουργικά συστήματα, καθώς και εργαλεία λήψης αποφάσεων που βασίζονται σε συστήματα ψηφιακής υποστήριξης,για τον περιορισμό της πίεσης δικτύων σύμφωνα με την ‘σε πραγματικό χρόνο’ απαίτηση και τη μείωση της έναρξης-διακοπής της άντλησης, που είναι η κύρια αιτία των θραύσεων και της περαιτέρω αύξησης της απώλειας νερού και της ενέργειας. Ως εκ τούτου, είναι προφανής η σημασία της ανάπτυξης μοντέλων που ορίζουν τις επιχειρησιακές στρατηγικές, για την παροχή βέλτιστων λύσεων στο νερό και την κατανάλωση ενέργειας και τελικά τη βελτίωση της επιχειρησιακής ικανότητας του παρόχου.
Το παράδειγμα της Δ.Ε.Υ.Α. Σκιάθου
Κορυφαίο παράδειγμα για την Ελλάδα αποτελεί η Δ.Ε.Υ.Α. Σκιάθου, όπου στην τριετία 2014-17 συμμετείχε -και διοργάνωσε- σε διεθνή συνέδρια για την ψηφιακή εξέλιξη και διαχείριση (Βρυξέλλες, Λονδίνο, Λιουμπλιάνα, Σοσνόβιτς, Θεσσαλονίκη, Μαδρίτη, Σκιάθος κ.α.) και σε ειδικά προγράμματα για την ολοκληρωμένη διαχείριση υδάτινων πόρων και την ορθή διαχείριση αστικών υδάτων και λυμάτων.
Το πρόγραμμα ISS-EWATUS (2014-2016),μέσα από το οποίο επιτεύχθηκε αποτελεσματικός έλεγχος του δικτύου ύδρευσης, συνεχής παρακολούθηση της ελάχιστης νυκτερινής ροής για ανίχνευση
διαρροών και αυτόματη ψηφιακή προσαρμογή και έλεγχος πίεσης, μείωση του χρόνου διαρροών και εξοικονόμηση νερού και χρήματος.
Επιπλέον, μέσω του προγράμματος Water4Cities (2016-2020), εγκαταστάθηκαν υδρόμετρα-δείκτες με ένα αυτοματοποιημένο σύστημα ανάγνωσης DSS meter, που συνδέεται με την κεντρική μονάδα (server) της Δ.Ε.Υ.Α.Σ.και με κεντρική μονάδα διαχείρισης του προγράμματος στην ΕΕ, παρέχοντας στοιχεία στους συμμετέχοντες. Το σύστημα περιλαμβάνει αυτόματη τεχνολογία συλλογής δεδομένων για την κατανάλωση και άλλες πληροφορίες από τους μετρητές νερού, με σκοπό να βοηθήσει στην τιμολόγηση, στην αντιμετώπιση προβλημάτων και στην ανάλυση των
καταγεγραμμένων δεδομένων για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών, με στόχο και την αύξηση των εσόδων της εταιρείας.
Η περίπτωση της Δ.Ε.Υ.Α. Σκιάθου θεωρήθηκε από τις πλέον δύσκολες, καθώς η εμφάνιση βλαπτικών για την ανθρώπινη υγεία στοιχείων στο δίκτυο, επέβαλε την άμεση εφαρμογή μιας δέσμης
και άλλων ενεργειών, με βασική την ανεύρεση νέων πηγών (γεωτρήσεων) για την κάλυψη των αναγκών και την ελαχιστοποίηση της χρήσης της κύριας πηγής άντλησης (φρέαρ
Φτελιάς).Κομβικό στοιχείο, η διακύμανση στη ζήτηση και άντληση νερού, εξαιτίας του πολλαπλασιασμού του πληθυσμού και των αναγκών κατά τους καλοκαιρινούς μήνες της τουριστικής
περιόδου. Έτσι, υλοποιήθηκε διάνοιξη νέων γεωτρήσεων (2013-2016), καθώς και η μελέτη και χρηματοδότηση της σύνδεσής τους στο δίκτυο και κατασκευής δεξαμενής συγκέντρωσης (100κβ.
μέτρων), για τη συγκέντρωση και τελική μεταφορά των νέων αποθεμάτων στην κεντρική δεξαμενή διανομής δικτύου. Ταυτόχρονα, αντικαταστάθηκε το συνολικό εσωτερικό δίκτυο ύδρευσης της πόλης (2015-2017), σε μήκος 18 χλμ., ώστε να εξαλειφθούν οι απώλειες άνω του 50%, που προκαλούνταν
από το σχεδόν κατεστραμμένο δίκτυο που λειτουργούσε.
Σήμερα, έχει πλέον παραδοθεί το σύνολο των ενεργειών αυτών και πραγματοποιείται η σταδιακή σύνδεση των πολεοδομικών τμημάτων και των οικιακών υδρομέτρων στο νέο δίκτυο, ενώ θα
ακολουθήσει η προγραμματισμένη σύνδεση των νέων γεωτρήσεων στο δίκτυο και ο εμπλουτισμός με ασφαλές και ποιοτικό νερό. Με την ψηφιακή εποχή να είναι πλέον γεγονός για τη Δ.Ε.Υ.Α.Σκιάθου και σε συνδυασμό με τις νέες πηγές και το νέο δίκτυο,έχει δοθεί οριστική λύση στο τεράστιο πρόβλημα του νερού της Σκιάθου.
Άλλες περιπτώσεις
Μάλτα: χρησιμοποιείται DSS στο ισοζύγιο ύδατος για την ποσοτικοποίηση και τον έλεγχο των ζημιών, που συγκρίνει τη ροή εισόδου και εξόδου στο σύστημα για τον εντοπισμό διαρροών, με βάση το ρυθμό ροής κάθε ζώνης μέτρησης και πίεσης.
Ρουμανία:εγκαταστάθηκε on-lineδίκτυο 618 χιλιομέτρων, που οδήγησε στην πρώτη φάση της στρατηγικής μείωσης απώλειας κάτω από 25%.Επιπλέον, τα συστήματα τηλεμετρικής
προειδοποίησης (TWS) εφαρμόστηκαν το 2008 και οδήγησαν σε μείωση των απωλειών κατά 2% κατά το πρώτο έτος.
Ισραήλ: εφαρμόστηκε σύστημα λήψης αποφάσεων και ιεράρχηση των δράσεων για τη μείωση των απωλειών, μέσω ενός ψηφιακού υδραυλικού μοντέλου που έχει αναπτυχθεί για ζώνες πίεσης και διαμόρφωση, εγκατάσταση πιλοτικού ελέγχου και πίεσης σταθμών διαχείρισης.
Τσεχία:εφαρμόστηκαν νέες ψηφιακές τεχνολογίες για τη μέτρηση της κατανάλωσης νερού (Smart Measurements), με ‘On-lineWaterMeter’ σύστημα ανάγνωσης σε ένα ασύρματο σταθερό δίκτυο συλλογής δεδομένων με μια παρουσίαση μέσω μιας on-lineεφαρμογής.
Οικονομία
Είναι επιτακτική και αναγκαία πλέον η υιοθέτηση των σύγχρονων ψηφιακών λύσεων, ώστε να συμβάλλουν στον καθορισμό των οικονομικών παραμέτρων και αποφάσεων, από την πλευρά των
οικονομικών ή πολιτικών διοικήσεων των εταιρειών ύδρευσης.
Στις μέρες μας, οι εξελίξεις στην ψηφιακή τεχνολογία (ΙoΤ) περιλαμβάνουν την έξυπνη μέτρηση επόμενης γενιάς για απομακρυσμένα υδρόμετρα, που παρουσιάζονται πλέον από αρκετές εταιρείες σε όλο τον κόσμο. Η υπο-μέτρηση είναι ένα σημαντικό οικονομικό πρόβλημα, ειδικά για την πολύ χαμηλή κατανάλωση λόγω των οικιακών διαρροών, οι οποίες δεν επιτρέπουν την
αποτελεσματική μέτρηση από τα συμβατικά υδρόμετρα.
Οι σύγχρονες ψηφιακές μέθοδοι μέτρησης χρησιμοποιούνται πλέον για τη σωστή και δίκαιη διοικητική και οικονομική διαχείριση των δημόσιων παρόχων νερού. Συμβάλλουν στην ανάπτυξη
κατάλληλων οικονομικών μοντέλων που προωθούν τρεις τομείς επιτυχίας: Οικονομικό, Κοινωνικό, Περιβαλλοντικό. Οδηγούν έτσι τους παρόχους ύδρευσης στην αποκαλούμενη «Απόδοση
Τριπλής Γραμμής»και καθιερώνουν την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη (CSR) για κάθε ενεργή εταιρεία, ως δέσμευση της ηθικής συμπεριφοράς και της συμβολής στην οικονομική ανάπτυξη.
Ιδιαίτερα σημαντική στις μέρες μας είναι η αντιμετώπιση του φαινομένου ανάκαμψης (ReboundEffect), που εμφανίζεται στη συντήρηση και στην ενεργειακή οικονομία, μειώνοντας
τα προσδοκόμενα οφέλη από νέες τεχνολογίες που αυξάνουν την αποδοτικότητα της χρήσης πόρων, λόγω συμπεριφορικών ή άλλων συστημικών απαντήσεων.Η ψηφιακή εξέλιξη και η εφαρμογή των συστημάτων ψηφιακού ελέγχου και διαχείρισης των δικτύων και των υδάτινων πόρων, συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση αυτής της ανάδρασης. Ρυθμίζουν τη χρήση των τεχνολογιών με τη
διατήρηση της περιβαλλοντικής ισορροπίας και την ορθότερη χρήση των κοινών πόρων, ενισχύοντας έτσι τη βελτίωση της ποιότητας ζωής για το εργατικό δυναμικό των εταιρειών ύδρευσης
και, επιπλέον,για την κοινωνία στο σύνολό της.
Ο Λευτέρης Βιολέττας (BSc, BA, MBA) είναι σύμβουλος στρατηγικής ανάπτυξης, έχει εργαστεί για θέματα οικονομικής ανάπτυξης και βιωσιμότητας σε ευρωπαϊκά αναπτυξιακά προγράμματα και προγράμματα παροχής ύδρευσης,για χώρες όπως η Καμπότζη, η Αίγυπτος κ.α.. Έχει επίσης διατελέσει εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της Δ.Ε.ΥΑ. Σκιάθου (2014-2017).



Σχολιάστε